Δευτέρα 14 Σεπτεμβρίου 2026

Η εποχή του Γουέστμινστερ φτάνει στο τέλος της, δηλώνουν οι ηγέτες της Ουαλίας, Σκωτίας και Βόρειας Ιρλανδίας

Οι Πρώτοι Υπουργοί (first ministers) της Ουαλίας, της Σκωτίας και της Βόρειας Ιρλανδίας δήλωσαν ότι «ο χρόνος του Γουέστμινστερ φτάνει στο τέλος του» και ότι η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου θα πρέπει να «προετοιμαστεί» για συνταγματικές αλλαγές.


Οι εθνικιστές ηγέτες των κομμάτων Plaid Cymru (Ουαλίας), Sinn Féin (Βορείου Ιρλανδίας) και SNP (Σκωτίας) —οι οποίοι επιθυμούν την αποχώρηση των χωρών τους από το Ηνωμένο Βασίλειο— υπέγραψαν σήμερα συμφωνία, στην οποία δηλώνεται ότι καμία κυβέρνηση του Γουέστμινστερ δεν έχει το δικαίωμα να «εμποδίζει τη δημοκρατία». 

Ωστόσο, ενώ κατά τη διάρκεια κοινής συνέντευξης Τύπου ο John Swinney της Σκωτίας και η Michelle O'Neill της Βόρειας Ιρλανδίας ζήτησαν τη διεξαγωγή δημοψηφισμάτων, ο Rhun ap Iorwerth της Ουαλίας απέφυγε να ορίσει χρονοδιάγραμμα για τη διεξαγωγή αντίστοιχου δημοψηφίσματος στη χώρα του. 

Τα κόμματα των Εργατικών (Labour) και του Reform κατηγόρησαν το Plaid ότι επιδιώκει τη διάλυση του Ηνωμένου Βασιλείου. 

Ο Ap Iorwerth πρόκειται να έχει περαιτέρω συνομιλίες με τον Swinney αργότερα, υπό την ιδιότητά τους ως κυβερνητικοί ηγέτες και αναμένεται να υπογράψουν συμφωνία για τη «μελλοντική συνεργασία σε τομείς κοινού ενδιαφέροντος». 

Για πρώτη φορά από την έναρξη της διαδικασίας μεταβίβασης εξουσιών (devolution), η Ουαλία, η Σκωτία και η Βόρεια Ιρλανδία έχουν επικεφαλής κυβερνήσεων που επιθυμούν την αποχώρηση από το Ηνωμένο Βασίλειο. 

Στη συνάντηση παρευρέθηκε επίσης η πρόεδρος του Sinn Féin, Mary Lou McDonald.

Το μνημόνιο συνεννόησης ανέφερε: «Για τους πολίτες που παρακολουθούν στα νησιά – και για όσους παρακολουθούν σε ολόκληρο τον κόσμο – δεν θα μπορούσε να υπάρξει σαφέστερη ένδειξη ότι η εποχή του Ουέστμινστερ φτάνει στο τέλος της. Καμία κυβέρνηση του Γουέστμινστερ δεν έχει το δικαίωμα να εμποδίζει τη δημοκρατία ή να υπονομεύει την αρχή ότι ο λαός μας θα αποφασίσει για το δικό του μέλλον. Αναγνωρίζουμε ότι τα κόμματά μας έχουν διαφορετικές θέσεις σε συνταγματικά ζητήματα και ότι κάθε έθνος θα καθορίσει το μέλλον του με τον δικό του τρόπο και στον δικό του χρόνο». 

Το κόμμα Plaid έχει αποκλείσει το ενδεχόμενο διεξαγωγής δημοψηφίσματος για ανεξαρτησία πριν από τις επόμενες εκλογές για τη Senedd (Εθνοσυνέλευση της Ουαλίας) το 2030. 

Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου, ο Ap Iorwerth δήλωσε ότι υπάρχει μια «αυξανόμενη συνειδητοποίηση πως το σύστημα του Γουέστμινστερ δεν λειτουργεί» και ότι «η εξουσία πρέπει πραγματικά να μεταφερθεί πιο κοντά στους πολίτες και τις τοπικές κοινωνίες». 

«Η Ουαλία πρέπει να διαθέτει την εξουσία, τους πόρους και τη δίκαιη μεταχείριση που χρειαζόμαστε ως έθνος, ώστε να οικοδομήσουμε το μέλλον που αξίζει στον λαό μας» τόνισε.

Η ηγέτης του SNP (Scottish National Party) Μισέλ Σουίνι, δήλωσε ότι η Δευτέρα αποτέλεσε «καθοριστική στιγμή στη συνταγματική πορεία του Ηνωμένου Βασιλείου». Ανέφερε ότι οι εκλογές του περασμένου Μαΐου σε κάθε έθνος δημιούργησαν μια κατάσταση με επικεφαλής κυβερνήσεων που πιστεύουν ότι «οι χώρες τους πρέπει να αποφασίζουν για το δικό τους μέλλον». «Η αρχή της αυτοδιάθεσης αποτελεί αναφαίρετο δικαίωμα», τόνισε. Χαρακτήρισε τον Άντι Μπέρναμ ως τον «τελευταίο πρωθυπουργό του Ηνωμένου Βασιλείου». «Διότι ο λαός της Σκωτίας, εάν του δοθεί η επιλογή της ανεξαρτησίας σε δημοψήφισμα, θα κάνει αυτή την επιλογή». 

Η Μαίρυ Λου ΜακΝτόναλντ του Sinn Féin χαρακτήρισε τη συνάντηση της Δευτέρας «ιστορική», δηλώνοντας: «Έχουμε δικαίωμα σε δημοψήφισμα. Έχουμε το δικαίωμα να αποφασίζουμε για το μέλλον μας. Δεν θα αποδεχτούμε ούτε θα ανεχτούμε κανέναν πρωθυπουργό να μας λέει ότι αυτό το δικαίωμα δεν τίθεται καν υπό συζήτηση».

Η Πρώτη Υπουργός της Βόρειας Ιρλανδίας, Michelle O'Neill, δήλωσε ότι τα τρία έθνη ήταν «ξεκάθαρα διαφορετικά» και είχαν τις δικές τους προτεραιότητες. Ωστόσο, επισήμανε ότι «ο κοινός σκοπός εδώ είναι πως το Γουέστμινστερ δεν εξυπηρετεί και δεν θα εξυπηρετήσει ποτέ σωστά τον λαό μας». 

Η O'Neill συμμετέχει σε κυβέρνηση διαμοιρασμού της εξουσίας στη Βόρεια Ιρλανδία, όπου η αναπληρώτρια Πρώτη Υπουργός από το DUP, Emma Little-Pengelly, κατηγόρησε την πολιτικό του Sinn Féin ότι επιχειρεί να «εργαλειοποιήσει τον ρόλο της Πρώτης Υπουργού». 

Όταν ρωτήθηκε από το BBC Wales να διευκρινίσει τι σήμαινε το μνημόνιο κατανόησης για την Ουαλία —και αν αυτό συνεπαγόταν το αίτημα προς το Γουέστμινστερ να μην εμποδίσει τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για την ανεξαρτησία της Ουαλίας— ο Rhun ap Iorwerth απάντησε ότι «εναπόκειται στον λαό της Ουαλίας να αποφασίσει για το μέλλον του». Πιεζόμενος περαιτέρω, δήλωσε: «Ξέρετε, προτιμώ να αφήσω το ζήτημα του χρονοδιαγράμματος στα χέρια του λαού της Ουαλίας». Πρόσθεσε δε: «Το χρονοδιάγραμμα θα καθοριστεί από τον λαό της Ουαλίας όταν πειστεί. Η δική μου δουλειά είναι να πείσω».

Η κυβέρνηση της Ουαλίας δεν έχει την εξουσιοδότηση να διεξαγάγει ένα τέτοιο δημοψήφισμα, ωστόσο ο Rhun ap Iorwerth δήλωσε στη συνέντευξη Τύπου ότι επιθυμεί τη μεταβίβαση αυτής της αρμοδιότητας. 

Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας ερωτήσεων προς τον Πρωθυπουργό του Ηνωμένου Βασιλείου την Τετάρτη, ο Andy Burnham φάνηκε να αφήνει να εννοηθεί ότι θα μπορούσε να διεξαχθεί δεύτερο δημοψήφισμα στη Σκωτία, εφόσον υπήρχε σαφής λαϊκή υποστήριξη για τη διενέργεια ψηφοφορίας.

Συνέκρινε την κατάσταση με τις προϋποθέσεις για τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος σχετικά με τα σύνορα στη Βόρεια Ιρλανδία, εξηγώντας ότι η Συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής ορίζει σαφώς πως ένα τέτοιο δημοψήφισμα θα «εξεταζόταν από τον Υπουργό για τη Βόρεια Ιρλανδία όταν υπάρξει σαφής συναίνεση στη χώρα, όταν δηλαδή η κοινή γνώμη θα έχει μεταβληθεί σε τέτοιο βαθμό ώστε το αίτημα να χρήζει εξέτασης». 

«Θα έλεγα ότι η κατάσταση στη Σκωτία είναι ακριβώς η ίδια» πρόσθεσε. Η φαινομενική αυτή μεταβολή του τόνου χαιρετίστηκε από τον Τζον Σουίνι, προτού ο Άντυ Μπέρναμ διευκρινίσει ότι ένα νέο δημοψήφισμα στη Σκωτία παραμένει εκτός συζήτησης.

Στο δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία της Σκωτίας τον Σεπτέμβριο του 2014, η χώρα ψήφισε υπέρ της παραμονής της στο Ηνωμένο Βασίλειο, με ποσοστό 55% έναντι 45%. 

Τα δεδομένα στην Ουαλία διαφέρουν από εκείνα της Σκωτίας. Ο Ap Iorwerth, ο οποίος διορίστηκε Πρώτος Υπουργός της Ουαλίας —και είναι ο πρώτος που κατέχει τη θέση αυτή χωρίς να προέρχεται από το Εργατικό Κόμμα— μετά τις εκλογές του Μαΐου για τη Συνέλευση της Ουαλίας (Senedd), είχε αποκλείσει το ενδεχόμενο προώθησης δημοψηφίσματος για την ανεξαρτησία της Ουαλίας κατά τη διάρκεια της πρώτης κυβερνητικής θητείας του κόμματός του. Η κυβέρνησή του προτίθεται να συστήσει μια εθνική επιτροπή με στόχο να «θέσει τις βάσεις» για μελλοντικά σχέδια σχετικά με την ανεξαρτησία της Ουαλίας. Παράλληλα, οι Ουαλλοί υπουργοί επιδιώκουν τη μεταβίβαση πρόσθετων αρμοδιοτήτων στην Ουαλία, συμπεριλαμβανομένων θεμάτων αστυνόμευσης και δικαιοσύνης ανηλίκων — μια ιδέα για την οποία ο Burnham έχει δηλώσει ότι είναι «ανοιχτός». Ο Ap Iorwerth δήλωσε ότι ο Andy Burnham έχει «πολλά να μάθει» σχετικά με το «πώς η μεταβίβαση εξουσιών σε ένα έθνος διαφέρει σημαντικά από τη μεταβίβαση εξουσιών σε μια περιφέρεια ή μια πόλη της Αγγλίας». «Θέλω να έχω μια θετική σχέση μαζί του και πιστεύω ότι και εκείνος θέλει να έχει μια θετική σχέση μαζί μου» είπε.

Στη Βόρεια Ιρλανδία, ο Πρώτος Υπουργός και ο Αναπληρωτής Πρώτος Υπουργός έχουν τις ίδιες εξουσίες και αρμοδιότητες, ενώ η Emma Little-Pengelly, από το Δημοκρατικό Ενωτικό Κόμμα (DUP), κατέχει τη θέση της Αναπληρώτριας Πρώτης Υπουργού. Η Little-Pengelly άσκησε κριτική στην O'Neill επειδή συμμετείχε στις συνομιλίες της Δευτέρας. 

Η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου δήλωσε: «Ο Πρωθυπουργός είναι προσηλωμένος στην υλοποίηση αλλαγών και στις τέσσερις εθνικές οντότητες του Ηνωμένου Βασιλείου και πιστεύει ακράδαντα στην Ένωση». Είναι πιθανό οι συνομιλίες να καλύψουν τον τρόπο χρηματοδότησης των εθνικών οντοτήτων με καθεστώς αποκέντρωσης από την κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου.

Οι υπουργοί της Ουαλίας ζητούν εδώ και καιρό τη μεταρρύθμιση του τύπου χρηματοδότησης «Barnett», υποστηρίζοντας ότι αυτός θέτει την Ουαλία σε μειονεκτική θέση. Ωστόσο, υποστηρίζεται ότι η Σκωτία ευνοείται από τον συγκεκριμένο τύπο. 

Πριν αναλάβει καθήκοντα πρωθυπουργού, ο Burnham είχε ταχθεί υπέρ της αλλαγής, αλλά κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στην Ουαλία υποβάθμισε την προοπτική μεταρρύθμισης. 

Οι ηγέτες των αποκεντρωμένων διοικήσεων θα συναντηθούν με τον πρωθυπουργό τον επόμενο μήνα. Ο ηγέτης των Εργατικών στην Ουαλία, Ken Skates, δήλωσε: «Το κόμμα Plaid δεν έχει προσφέρει τίποτα στους πολίτες μετά τις εκλογές. Είναι σαφές ότι θέλουν να χρησιμοποιήσουν την εξουσία για να διαλύσουν τη Βρετανία, να αποδυναμώσουν την Ουαλία και να αναλώνονται επιδιώκοντας περισσότερες εξουσίες για τους πολιτικούς τους». 

Ο επικεφαλής των Συντηρητικών στο κοινοβούλιο της Ουαλίας (Senedd), Darren Millar, δήλωσε: «Αντί  να ασχολείται εμμονικά με την ανεξαρτησία, ο Πρώτος Υπουργός θα έπρεπε να επικεντρωθεί στην αντιμετώπιση της κρίσης που πλήττει το ουαλικό σύστημα υγείας (NHS) και στην πτώση του επιπέδου στα ουαλικά σχολεία». 

Ο Dan Thomas, ηγέτης του κόμματος Reform UK στην Ουαλία, δήλωσε: «Ο Πρώτος Υπουργός αδυνατεί να διαχειριστεί τις λίστες αναμονής του NHS ή το εκπαιδευτικό μας σύστημα, αλλά προφανώς βρίσκει χρόνο για να μας πει αυτό που όλοι γνωρίζουμε: ότι επιθυμεί τη διάλυση του Ηνωμένου Βασιλείου».

Αναπαραγωγή του άρθρου μπορεί να γίνει μόνο με ευδιάκριτη αναφορά στην πηγή CosmoStatus και χρήση live link


Πηγή BBC


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου