Το κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης ενέκρινε μια αμφιλεγόμενη θαλάσσια συμφωνία με την Τουρκία, η οποία αγνοεί τα θαλάσσια δικαιώματα των Ελληνικών νησιών. Το Ισραήλ, η Ελλάδα, η Αίγυπτος και η ΕΕ καταδικάζουν την κίνηση, ωστόσο η Ουάσιγκτον απευθύνει έκκληση για διάλογο. Το 2020, οι ΗΠΑ είχαν χαρακτηρίσει τη συμφωνία «μη εποικοδομητική και προκλητική».
Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ απέφυγε να καταδικάσει την επικύρωση της αμφιλεγόμενης θαλάσσιας συμφωνίας μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης από το κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης —το οποίο πρόσκειται στον στρατιωτικό ηγέτη Χαλίφα Χάφταρ—εξέλιξη που σημειώθηκε το βράδυ της Τετάρτης. Ενώ το Ισραήλ, η Ελλάδα, η Αίγυπτος και η Ευρωπαϊκή Ένωση κατήγγειλαν την κίνηση αυτή, η Ουάσιγκτον περιορίστηκε στο να προτρέψει τις χώρες της περιοχής να επιλύσουν τις θαλάσσιες διαφορές τους μέσω διαπραγματεύσεων.
«Ενθαρρύνουμε τους εταίρους μας στην Ανατολική Μεσόγειο να επιλύσουν τις θαλάσσιες διαφορές τους μέσω διαπραγματεύσεων που διεξάγονται με καλή πίστη», δήλωσε εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Αναφερόμενος στη διαφορά μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας, ο εκπρόσωπος πρόσθεσε: «Η Ελλάδα και η Τουρκία είναι και οι δύο σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ. Τις ενθαρρύνουμε να προχωρήσουν σε διμερείς επαφές, προκειμένου να αντιμετωπίσουν τυχόν ζητήματα διαφωνίας».
Το μνημόνιο κατανόησης υπεγράφη τον Νοέμβριο του 2019 μεταξύ της Τουρκίας και της τότε κυβέρνησης της Λιβύης στην Τρίπολη. Καθορίζει τα όρια της θαλάσσιας δικαιοδοσίας των δύο χωρών στην Ανατολική Μεσόγειο. Το θαλάσσιο όριο εκτείνεται από τις νοτιοδυτικές ακτές της Τουρκίας έως τη Λιβύη, αγνοώντας —σύμφωνα με την Ελλάδα— τα θαλάσσια δικαιώματα των Ελληνικών νησιών στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένης της Κρήτης και της Ρόδου.
Η συμφωνία προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από την Ελλάδα, την Αίγυπτο και την Κύπρο αμέσως μόλις υπεγράφη. Το κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης την απέρριψε επίσης το 2020, υποστηρίζοντας ότι υπονομεύει την κυριαρχία της χώρας, ενώ ψήφισε ακόμη και τη διακοπή των πολιτικών σχέσεων με την Τουρκία.
Ωστόσο, την Τρίτη, το κοινοβούλιο αναθεώρησε τη στάση του και ενέκρινε ομόφωνα το μνημόνιο. Παράλληλα, ανακάλεσε τα προηγούμενα ψηφίσματά του κατά της συμφωνίας και της Τουρκίας. Η κίνηση αυτή σηματοδοτεί μια σημαντική στροφή στις σχέσεις μεταξύ της Άγκυρας και του στρατοπέδου του Χάφταρ, το οποίο προηγουμένως συγκαταλεγόταν μεταξύ των πιο ένθερμων αντιπάλων της Τουρκίας στη Λιβύη.
Το Ισραήλ και η Αίγυπτος καταδικάζουν την ενέργεια
Η εκ νέου έγκριση προκάλεσε κύμα καταδίκης σε ολόκληρη την περιοχή. Το Υπουργείο Εξωτερικών της Αιγύπτου δήλωσε την Τετάρτη ότι η συμφωνία συνιστά «σαφή παραβίαση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Αιγύπτου στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη και την υφαλοκρηπίδα της». Το Κάιρο τόνισε περαιτέρω ότι το μνημόνιο είναι «άκυρο και ανυπόστατο», στερείται νομικής ισχύος και ότι η επικύρωσή του από τη Λιβυκή Βουλή των Αντιπροσώπων δεν δημιουργεί καμία νομική συνέπεια για την Αίγυπτο.
Το Υπουργείο Εξωτερικών του Ισραήλ εξέδωσε επίσης μια αυστηρή καταδίκη. «Το Ισραήλ καταδικάζει έντονα την απόφαση της Λιβυκής Βουλής των Αντιπροσώπων να επικυρώσει το Μνημόνιο για τη Θαλάσσια Δικαιοδοσία μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης», ανέφερε το υπουργείο σε δήλωσή του στην πλατφόρμα X. «Η συμφωνία αυτή παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα στενών συμμάχων μας στην περιοχή. Δυστυχώς, βλέπουμε για άλλη μια φορά την Τουρκία να εργάζεται για την αποσταθεροποίηση της περιοχής της Ανατολικής Μεσογείου».
Η Ευρωπαϊκή Ένωση απέρριψε επίσης τη συμφωνία, δηλώνοντας ότι παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα άλλων χωρών της περιοχής. Οι Βρυξέλλες υποστήριξαν επιπλέον ότι το μνημόνιο στερείται νομικής ισχύος.
Η Ελλάδα προχώρησε πέρα από την έκδοση καταδικαστικής δήλωσης, θέτοντας το ζήτημα την Τετάρτη στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, στο οποίο συμμετέχει ως μη μόνιμο μέλος. Η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στον ΟΗΕ, Πρέσβης Αγλαΐα Μπαλτά, παρουσίασε τη θέση της Αθήνας κατά τη διάρκεια διαβουλεύσεων κεκλεισμένων των θυρών, κατόπιν οδηγιών του Υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα στα ελληνικά μέσα ενημέρωσης, η κ. Μπαλτά προειδοποίησε ότι η επικύρωση του μνημονίου θα μπορούσε να απειλήσει την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο. Τόνισε στα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας ότι «η γεωγραφία δεν αλλάζει» και ότι οι μονομερείς αποφάσεις δεν μπορούν να τροποποιήσουν το Διεθνές Δίκαιο της θάλασσας.
Το Ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών υπογράμμισε ότι η έγκριση από το Λιβυκό κοινοβούλιο δεν μεταβάλλει τη θέση της Αθήνας ότι η συμφωνία είναι παράνομη. Διαβεβαίωσε ότι θα προβεί στις απαραίτητες ενέργειες για την υπεράσπιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας.
Η Ουάσιγκτον αλλάζει στάση
Με φόντο τις έντονες αντιδράσεις σε ολόκληρη την περιοχή, η συγκρατημένη στάση της Ουάσιγκτον ξεχωρίζει. Απαντώντας σε ερώτημα της εφημερίδας «Καθημερινή», το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ούτε καταδίκασε την επικύρωση του μνημονίου ούτε τοποθετήθηκε σχετικά με τη νομιμότητά του ή τα θαλάσσια δικαιώματα των Eλληνικών νησιών.
Αντ' αυτού, ο εκπρόσωπος υπογράμμισε τα οικονομικά οφέλη που προκύπτουν από την επίλυση των θαλάσσιων διαφορών. «Η επίλυση των θαλάσσιων ζητημάτων εξυπηρετεί τα συμφέροντα όλων των πλευρών και ανοίγει τον δρόμο για εμπορικές επενδύσεις και δραστηριότητες εξερεύνησης, οι οποίες θα ωφελήσουν ολόκληρη την περιοχή της Μεσογείου», δήλωσε ο εκπρόσωπος.
Η διατύπωση αυτή σηματοδοτεί μια μετατόπιση σε σχέση με την προηγούμενη δημόσια θέση της Ουάσιγκτον. Τον Ιανουάριο του 2020, κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ είχε καταστήσει σαφές ότι —σε αντίθεση με τη θέση της Τουρκίας— τα νησιά δικαιούνται, κατά κανόνα, Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη και υφαλοκρηπίδα, στον ίδιο βαθμό με τις υπόλοιπες χερσαίες επικράτειες. Σε άλλες δηλώσεις του κατά την ίδια περίοδο, η Ουάσιγκτον είχε χαρακτηρίσει το τουρκο-λιβυκό μνημόνιο ως «μη εποικοδομητικό και προκλητικό».
Η εφημερίδα «Το Βήμα» άσκησε κριτική σε αυτή την αλλαγή της Αμερικανικής προσέγγισης. «Το 2020, η Ουάσιγκτον εξηγούσε στην Άγκυρα τι ορίζει το Διεθνές Δίκαιο. Σήμερα, εξηγεί στην Αθήνα και την Άγκυρα πόσα θα μπορούσαν να κερδίσουν εάν καταλήξουν σε συμφωνία», έγραψε η εφημερίδα.
Η Τουρκία χαιρετίζει τη συμφωνία
Στην Άγκυρα, αντίθετα, η απόφαση του Λιβυκού κοινοβουλίου έγινε δεκτή με ικανοποίηση. Ο Τούρκος Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αναφέρθηκε στην έγκριση του μνημονίου την Τετάρτη, κατά τη διάρκεια συνεδρίασης της κοινοβουλευτικής ομάδας του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης.
«Η Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης ενέκρινε ομόφωνα το Μνημόνιο Συναντίληψης για την Οριοθέτηση Περιοχών Θαλάσσιας Δικαιοδοσίας, το οποίο υπεγράφη μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης. Ελπίζω αυτή η σημαντική απόφαση να αποβεί επωφελής και ευοίωνη», δήλωσε ο Ερντογάν, σύμφωνα με το τουρκικό πρακτορείο ειδήσεων Anadolu.
Το Τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών υποστήριξε ότι η συμφωνία βασίζεται στο Διεθνές Δίκαιο και στην αρχή της δίκαιης κατανομής (equity). Ο Μπουρχανετίν Ντουράν, αξιωματούχος αρμόδιος για την επικοινωνία της τουρκικής προεδρίας, τόνισε επίσης ότι η Τουρκία «θα συνεχίσει να υπερασπίζεται τα δικαιώματα και τα νόμιμα συμφέροντά της στη "Γαλάζια Πατρίδα"» — αναφερόμενος στο θαλάσσιο δόγμα της Άγκυρας, το οποίο προβάλλει τουρκικά συμφέροντα και δικαιοδοσία στις γύρω θάλασσες.
Την ώρα που χώρες της ευρύτερης περιοχής συνεχίζουν να αντιτίθενται στη συμφωνία, η Άγκυρα πέτυχε μια σημαντική διπλωματική νίκη από την ίδια ακριβώς Λιβυκή πλευρά που επί χρόνια προέβαλλε αντίσταση σε αυτήν.
Αναπαραγωγή του άρθρου μπορεί να γίνει μόνο με ευδιάκριτη αναφορά στην πηγή CosmoStatus και χρήση live link
Πηγή Israel Hayom
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου