Κάθε ειρηνευτική συμφωνία βασίζεται στην παραδοχή ότι οι δυνάμεις που είναι επιφορτισμένες με την εφαρμογή της επιθυμούν όντως την υλοποίησή της. Ο οδικός χάρτης 15 σημείων, που ανακοινώθηκε στις 30 Ιουλίου από το Συμβούλιο Ειρήνης υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, καλεί τη διεθνή κοινότητα να επεκτείνει αυτή την παραδοχή και στα τέσσερα κράτη-εγγυητές — την Αίγυπτο, το Κατάρ, τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Τουρκία —, τα οποία καλούνται να επιβλέψουν από κοινού τη μεταβίβαση της πολιτικής εξουσίας και της αρμοδιότητας για την ασφάλεια στη Γάζα, από τη Χαμάς σε μια επιτροπή Παλαιστίνιων τεχνοκρατών.
Του Pierre Rehov για το Gatestone Institute
Μετάφραση CosmoStatus
Κάθε ειρηνευτική συμφωνία βασίζεται στην παραδοχή ότι οι δυνάμεις που είναι επιφορτισμένες με την εφαρμογή της επιθυμούν όντως την υλοποίησή της. Ο οδικός χάρτης 15 σημείων, που ανακοινώθηκε στις 30 Ιουλίου από το υπό την ηγεσία των ΗΠΑ «Συμβούλιο Ειρήνης», ζητά από τη διεθνή κοινότητα να επεκτείνει αυτή την παραδοχή και στα τέσσερα κράτη-εγγυητές —την Αίγυπτο, το Κατάρ, τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Τουρκία—, τα οποία καλούνται να επιβλέψουν από κοινού τη μεταβίβαση της πολιτικής εξουσίας και της αρμοδιότητας για την ασφάλεια στη Γάζα, από τη Χαμάς σε μια επιτροπή Παλαιστίνιων τεχνοκρατών.
Η συμπερίληψη της Τουρκίας και του Κατάρ σε αυτόν τον κατάλογο είναι αδιανόητη.
Εδώ και περισσότερα από 20 χρόνια, οι κυβερνήσεις του Τούρκου Προέδρου (και πρώην Πρωθυπουργού) Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν λειτουργούν ως οι βασικοί πολιτικοί προστάτες της Χαμάς. Η στάση και οι ενέργειές τους έχουν τύχει λιγότερο εξονυχιστικού ελέγχου σε σύγκριση με το σχέδιο του οποίου την εφαρμογή καλούνται τώρα να επιβλέψουν οι χώρες τους.
Ο τρέχων οδικός χάρτης για το μέλλον της Γάζας βασίζεται στην αρχή της μίας αρχής, του ενός νόμου και του ενός όπλου. Στόχος του είναι ο αφοπλισμός ένοπλων οργανώσεων όπως η Χαμάς, η εγκαθίδρυση μιας ενιαίας παλαιστινιακής διοίκησης και η αποτροπή της ανασύστασης του στρατιωτικού μηχανισμού της Χαμάς. Η επίτευξη αυτών των στόχων εξαρτάται λιγότερο από τη διατύπωση του σχεδίου και περισσότερο από εκείνους που θα πιστοποιήσουν τη συμμόρφωση με αυτό.
Σύμφωνα με το σχέδιο, μια Διεθνής Επιτροπή Επαλήθευσης —αποτελούμενη από εκπροσώπους του Συμβουλίου Ειρήνης, των εγγυητριών δυνάμεων και της δύναμης σταθεροποίησης— θα διαπιστώνει, σε κάθε φάση, κατά πόσον η κάθε πλευρά έχει εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της. Η αποχώρηση του Ισραήλ από τη Γάζα τελεί υπό την προϋπόθεση της πιστοποιημένης ολοκλήρωσης των σταδίων αφοπλισμού. Στο πλαίσιο αυτής της αρχιτεκτονικής, η εγγυήτρια δύναμη λειτουργεί ουσιαστικά ως διαιτητής που επιβεβαιώνει ή διαψεύδει τη συμμόρφωση, επιλύει διαφορές και ασκεί πίεση σε όποια πλευρά αθετεί τον λόγο της. Το κρίσιμο ερώτημα είναι τι είδους πίεση ενδέχεται να ασκήσουν η Τουρκία και το Κατάρ στη Χαμάς.
Το Κατάρ αποτελεί επί μακρόν χρηματοδότη όχι μόνο της Χαμάς, αλλά σχεδόν κάθε ισλαμικής τρομοκρατικής οργάνωσης —από την Αλ Κάιντα και το Ισλαμικό Κράτος έως την απόπειρα της Μουσουλμανικής Αδελφότητας να καταλάβει τη Μέση Ανατολή κατά την Αραβική Άνοιξη, καθώς και τους Ταλιμπάν— τόσο μέσω της άμεσης χρηματοδότησης όσο και μέσω του ειδησεογραφικού κολοσσού Al Jazeera.
Το Κατάρ έχει ήδη δαπανήσει περισσότερα από 400 δισεκατομμύρια δολάρια τα τελευταία χρόνια σε προσπάθειες προώθησης των δηλωμένων στόχων της Μουσουλμανικής Αδελφότητας:
«Το Ισλάμ και το Κίνημά του να καταστούν μέρος της πατρίδας στην οποία διαβιούν... το έργο τους στην Αμερική αποτελεί ένα είδος μεγάλης Τζιχάντ για την εξάλειψη και την καταστροφή του δυτικού πολιτισμού εκ των έσω και τη "σαμποτάρισμα" του άθλιου οίκου του, με τα ίδια τους τα χέρια και τα χέρια των πιστών...»
«Το Κατάρ βρίσκεται στην κορυφή της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας παγκοσμίως... Ακόμη και πάνω από το Ιράν» σύμφωνα με τον Udi Levy, που είναι πρώην ανώτερο στέλεχος της ισραηλινής υπηρεσίας πληροφοριών Μοσάντ, ο οποίος ασχολήθηκε με τον οικονομικό πόλεμο κατά τρομοκρατικών οργανώσεων.
Επίσης, σύμφωνα με τον Levy,
«Το Κατάρ υιοθέτησε μια εξαιρετικά έξυπνη στρατηγική, βασισμένη στο δόγμα της Μουσουλμανικής Αδελφότητας, η οποία πρεσβεύει την απόκτηση επιρροής αρχικά μέσω οικονομικών μέσων, με στόχο τη δημιουργία κλίματος συμπάθειας και την ευθυγράμμιση με τις απόψεις της... Στην περίπτωση του Ισραήλ, η στρατηγική συνίστατο στην ανάπτυξη οικονομικών, πολιτικών και σχέσεων στον τομέα των πληροφοριών, χωρίς ωστόσο αυτές να εξελιχθούν σε πλήρεις διπλωματικές σχέσεις... Είναι εύκολο να γοητευτεί κανείς από το χρήμα, τη μεγαλοπρέπεια και τη γοητεία».
Όσον αφορά την Τουρκία, οι τελευταίοι μήνες δίνουν την απάντηση. Ο Χαλίλ αλ-Χάγια εξελέγη επικεφαλής του πολιτικού γραφείου της Χαμάς στις 20 Ιουλίου. Μέσα σε μία ημέρα, ο Ιμπραήμ Καλίν, διευθυντής της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών της Τουρκίας, επικοινώνησε τηλεφωνικά μαζί του για να τον συγχαρεί και να επαναλάβει τη στήριξη της Τουρκίας προς τον παλαιστινιακό λαό. Εννέα ημέρες αργότερα, ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν υποδέχθηκε τον αλ-Χάγια και την αντιπροσωπεία του στην Άγκυρα, τον συνεχάρη για την εκλογή του και εξέφρασε την εκτίμησή του για τον ρόλο που έχει διαδραματίσει η Χαμάς στην ειρηνευτική διαδικασία. Καμία από τις δύο αυτές επαφές δεν έγινε διακριτικά. Και οι δύο δημοσιοποιήθηκαν μέσω του κρατικού ειδησεογραφικού πρακτορείου της Τουρκίας — γεγονός που προφανώς αποτελούσε και τον επιδιωκόμενο στόχο. Η σχέση αυτή άντεξε μετά την 7η Οκτωβρίου και θα αντέξει και κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων για το μέλλον της Γάζας. Ο ίδιος ο Φιντάν συμμετέχει στην «εκτελεστική επιτροπή» που συστάθηκε από την κυβέρνηση Τραμπ για την υλοποίηση του σχεδίου της.
Αυτό το μοτίβο συμπεριφοράς της Τουρκίας προηγείται του πολέμου. Η Χαμάς, κατόπιν άμεσης πρόσκλησης της τουρκικής κυβέρνησης, εγκαθίδρυσε παρουσία στην Τουρκία το 2011 και έκτοτε τα ανώτερα στελέχη της έχουν βρει εκεί ασφαλές καταφύγιο. Στον εκλιπόντα ηγέτη της Χαμάς, Ισμαήλ Χανίγια, χορηγήθηκε τουρκική υπηκοότητα το 2020, ενώ και ο υπαρχηγός του, Σαλέχ αλ-Αρούρι, έλαβε τουρκικό διαβατήριο. Η Τουρκία δεν έχει χαρακτηρίσει ποτέ τη Χαμάς ως τρομοκρατική οργάνωση —όπως έχουν πράξει οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρωπαϊκή Ένωση—, υποστηρίζοντας αντ' αυτού ότι η Χαμάς αποτελεί τμήμα του παλαιστινιακού πολιτικού σκηνικού με τους ηγέτες του οποίου πρέπει να υπάρχει δίαυλος επικοινωνίας.
Η παροχή φιλοξενίας αποτελεί μόνο μία πτυχή της κατάστασης. Το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ έχει επιβάλει τρεις γύρους κυρώσεων σε χρηματοοικονομικά δίκτυα της Χαμάς που δραστηριοποιούνται από τουρκικό έδαφος μέσα σε διάστημα μικρότερο των δύο ετών. Η πιο πρόσφατη επιβολή κυρώσεων έγινε στις 23 Ιουλίου, όταν το Υπουργείο έθεσε στο στόχαστρο ένα ανταλλακτήριο συναλλάγματος με έδρα την Τουρκία και τους ιδιοκτήτες του, επειδή διακινούσαν εκατοντάδες χιλιάδες δολάρια για λογαριασμό της Χαμάς, παρέχοντας παράλληλα υπηρεσίες παράνομων τραπεζικών συναλλαγών σε σουηδικό δίκτυο οργανωμένου εγκλήματος. Τον Μάρτιο, το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών μπλόκαρε τρεις τουρκικές φιλανθρωπικές οργανώσεις που διοχέτευαν κεφάλαια σε οργανώσεις ελεγχόμενες από τη Χαμάς στη Γάζα.
Όσοι υποστηρίζουν τη συμμετοχή της Τουρκίας ως εγγυήτριας δύναμης στο Συμβούλιο Ειρήνης φαίνεται να θεωρούν τους στενούς δεσμούς της με τη Χαμάς ως πλεονέκτημα. Υποστηρίζουν ότι μια κυβέρνηση που μπορεί να συνομιλεί απευθείας με τη Χαμάς βρίσκεται σε καλύτερη θέση για να αποσπάσει παραχωρήσεις από αυτήν. Το επιχείρημα αυτό ευσταθεί μόνο εάν επιλέξει κανείς να αγνοήσει το τι έχει οικοδομήσει ο Ερντογάν στο εσωτερικό της χώρας. Η οργάνωση Freedom House κατατάσσει πλέον την Τουρκία στην κατηγορία των «μη ελεύθερων» χωρών, με βαθμολογία 32 στα 100.
Από το 2016, η τουρκική κυβέρνηση έχει κλείσει περισσότερα από 1.500 ιδρύματα και ενώσεις, ενώ έχει αντικαταστήσει χιλιάδες δικαστές και εισαγγελείς με πρόσωπα που της είναι πιστά. Ο Εκρέμ Ιμάμογλου, δήμαρχος της Κωνσταντινούπολης και ο πιο αξιόλογος αντίπαλος του Ερντογάν, συνελήφθη τον Μάρτιο του 2025 —λίγες ημέρες πριν από την ανακήρυξή του ως υποψηφίου της αντιπολίτευσης για την προεδρία— και στη συνέχεια κατηγορήθηκε για 142 αδικήματα, τα οποία επισύρουν ποινές που αθροιστικά ενδέχεται να ξεπερνούν τα δύο χιλιάδες χρόνια φυλάκισης. Μια κυβέρνηση που διαχειρίζεται το δικαστικό της σύστημα με αυτόν τον τρόπο αποτελεί παράδοξη επιλογή για την άσκηση μιας —υποτίθεται αμερόληπτης— κρίσης σχετικά με τη συμμόρφωση τρίτων.
Η εξωτερική πολιτική της Τουρκίας ακολουθεί την πορεία της εσωτερικής. Ο Ερντογάν παρουσιάζει την Τουρκία ως τον φυσικό ηγέτη του σουνιτικού κόσμου και επικαλείται το οθωμανικό παρελθόν ως τίτλο ιδιοκτησίας. Μέσα σε κλίμα έντονων χειροκροτημάτων, και αναφερόμενος προφανώς στην κυριαρχία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στην Ιερουσαλήμ από το 1516 έως το 1917, ο Ερντογάν δήλωσε στο τουρκικό κοινοβούλιο το 2020 ότι η Ιερουσαλήμ είναι «πόλη μας, μια πόλη δική μας».
Λίγες μέρες μετά τη σφαγή της 7ης Οκτωβρίου 2023, δήλωσε στην κοινοβουλευτική του ομάδα ότι η Χαμάς είναι «μια ομάδα μουτζαχεντίν που υπερασπίζονται τα εδάφη της». Έκτοτε, έχει εξισώσει τον πρωθυπουργό του Ισραήλ με τον Χίτλερ και τον Μουσολίνι. Ο Ερντογάν —ο οποίος έχει επίσης απειλήσει την Ελλάδα και την Κύπρο, ανακοινώνοντας ότι «η Τουρκία δεν θα επιτρέψει παραβιάσεις των δικαιωμάτων της ή όσων της ανήκουν»— δεν καταδίκασε ποτέ τη σφαγή που διέπραξε η Χαμάς.
Είναι απίθανο όσοι υποστηρίζουν την τρομοκρατία, αντί να τη διώκουν, να καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι η βία δεν αποδίδει.
Οι συνέπειες είναι επιχειρησιακές, όχι ρητορικές. Η επαλήθευση έχει ακριβώς την αξία που έχει και αυτός που τη κάνει και η Άγκυρα έχει ήδη δείξει τι προτιμά να παραλείπει.
Στις 22 Μαρτίου 2026, ο Καλίν υποδέχθηκε στην Κωνσταντινούπολη αντιπροσωπεία από το πολιτικό γραφείο της Χαμάς. Οι δημοσιευμένες περιλήψεις της συνάντησης εκείνης κάλυπταν τις ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις και την απόρριψη οποιασδήποτε «συμφωνίας» στη Γάζα. Ο αφοπλισμός της Χαμάς —η κεντρική πρόβλεψη του αμερικανικού πλαισίου— δεν αναφέρθηκε καθόλου. Αυτή η παράλειψη αποτελεί τη συμπυκνωμένη εικόνα ολόκληρου του προβλήματος.
Αυτό που απαιτεί ο οδικός χάρτης για τη Γάζα υπερβαίνει κατά πολύ τις φωτογραφίες με παραδοθέντα τουφέκια και τις σκηνοθετημένες τελετές μπροστά στους φακούς των διεθνών μέσων ενημέρωσης. Ο οδικός χάρτης απαιτεί τη διάλυση ενός ολοκληρωμένου στρατιωτικού οικοσυστήματος: δομών διοίκησης, εφοδιαστικής αλυσίδας, χρηματοδότησης, στρατολόγησης, κατασκευής όπλων, δικτύων πληροφοριών και των σηράγγων κάτω από τις γειτονιές, τα σχολεία και τα νοσοκομεία της Γάζας. Η Ουάσιγκτον εκτιμά ότι θα χρειαστούν επτά με οκτώ μήνες για μια διαδικασία που αναμένεται να προκαλεί διαφωνίες σε κάθε της στάδιο.
Όταν οι επιθεωρητές διαφωνούν σχετικά με κρυμμένα όπλα ή τη συνέχιση της τρομοκρατικής δράσης, κάποιος πρέπει να λάβει την απόφαση. Όταν η Χαμάς δηλώνει ότι συμμορφώνεται, ενώ οι ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών καταλήγουν στο αντίθετο συμπέρασμα, κάποιος πρέπει να επιλέξει ποια εκδοχή θα επικυρώσει. Η Τουρκία έχει δείξει εδώ και χρόνια προς ποια κατεύθυνση κλίνει.
Το Ισραήλ το έχει δηλώσει επανειλημμένα, αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Η Ιερουσαλήμ απέρριψε τη συμμετοχή τουρκικών στρατευμάτων στη Διεθνή Δύναμη Σταθεροποίησης τον Οκτώβριο του 2025, ενώ η αρχική ανάπτυξη δυνάμεων που εγκρίθηκε από το συμβούλιο ασφαλείας τον Ιούλιο προβλέπει τη συνδρομή δυνάμεων από το Κοσσυφοπέδιο, την Αλβανία και το Μαρόκο. Το Ισραήλ έχει επίσης γνωστοποιήσει στο Συμβούλιο Ειρήνης ότι αντιτίθεται στη συμμετοχή του Κατάρ και της Τουρκίας στη διαδικασία επαλήθευσης των σταδίων του οδικού χάρτη.
Αμερικανός αξιωματούχος είπε ότι και οι δύο χώρες υπήρξαν καθοριστικοί εταίροι στη διατήρηση της εκεχειρίας. Πρόκειται για έναν βάσιμο ισχυρισμό όσον αφορά τη διαμεσολάβηση, ο οποίος όμως διαφέρει σημαντικά από αυτόν που προωθεί ουσιαστικά ο οδικός χάρτης: ότι δηλαδή μπορεί κανείς να εμπιστευτεί την Τουρκία για να πιστοποιήσει τον αφοπλισμό μιας τρομοκρατικής οργάνωσης την οποία προστάτευε επί 15 χρόνια.
Η περιφερειακή συμμετοχή και η περιφερειακή ουδετερότητα είναι δύο διαφορετικά ζητήματα, ωστόσο το σχέδιο τα αντιμετωπίζει ως ενιαίο σύνολο. Καμία διευθέτηση στη Γάζα δεν μπορεί να επιβληθεί αποκλειστικά από το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες και η παρουσία αραβικών και μουσουλμανικών κρατών —όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ή το Μπαχρέιν— στον σχεδιασμό της όλης διαδικασίας αποτελεί ουσιαστικό πλεονέκτημα. Η επιρροή της Τουρκίας στη Χαμάς είναι πραγματική. Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό αφορά τη νομιμοποίησή της να κρίνει τη Χαμάς — και τίποτα κατά τη διάρκεια των τελευταίων δύο ετών δεν έχει συμβάλει στην επίλυση αυτού του ζητήματος.
Οι συντάκτες του σχεδίου έχουν επιμείνει ότι το πλαίσιο θα βασίζεται στην επαλήθευση και όχι στην εμπιστοσύνη. Εφαρμοζόμενο σε τουλάχιστον δύο από τα προτεινόμενα μέρη που θα αναλάβουν την επαλήθευση —την Τουρκία και το Κατάρ— το κριτήριο αυτό θα έπρεπε να επαρκεί για τον αποκλεισμό τους από την επιτροπή. Η πρώτη αμφιλεγόμενη φάση θα αποκαλύψει εάν κάποια από τις δύο χώρες προτίθεται καν να συμμορφωθεί με την απαίτηση, ή αν θεωρούν ότι η θέση τους θα διατηρηθεί και μετά τη λήξη της θητείας της κυβέρνησης Τραμπ, διασφαλίζοντας έτσι ότι η Χαμάς δεν θα αφοπλιστεί.
Αναπαραγωγή του άρθρου μπορεί να γίνει μόνο με ευδιάκριτη αναφορά στην πηγή CosmoStatus και χρήση live link
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου