Περισσότερα από 65 χρόνια μετά την ανεξαρτησία της Κύπρου, είναι καιρός οι βρετανικές δυνάμεις να φύγουν.
Του Michael Rubin για το Middle East Forum
Μετάφραση CosmoStatus
Λίγο μετά τα μεσάνυχτα της 2ας Μαρτίου 2026, ένα Ιρανικό drone, πιθανώς εκτοξευμένο από τον Λίβανο, έπληξε τη βάση της Βρετανικής Βασιλικής Πολεμικής Αεροπορίας (RAF) στο Ακρωτήρι της Κύπρου. Η επίθεση ήταν αδικαιολόγητη. Οι Βρετανοί δεν έχουν χρησιμοποιήσει το Ακρωτήρι ή τη Δεκέλεια, που αποτελούν τις Κυρίαρχες Περιοχές Βάσεων Ακρωτηρίου και Δεκέλειας, ένα βρετανικό υπερπόντιο έδαφος στο 3% του κυπριακού εδάφους. Η αντίδραση της Βρετανίας στην επίθεση δείχνει ότι η συνεχιζόμενη παρουσία της στην Κύπρο είναι αδικαιολόγητη.
Το Ηνωμένο Βασίλειο απέκτησε την Κύπρο από την Οθωμανική Αυτοκρατορία μετά τον Ρωσοτουρκικό πόλεμο του 1877-78 και το Συνέδριο του Βερολίνου του 1878. Τεχνικά, η βρετανική κατοχή ήταν μίσθωση και η Οθωμανική Αυτοκρατορία παρέμεινε κυρίαρχη, καθώς η Οθωμανική Πύλη χρειαζόταν βρετανική προστασία ενάντια στον Ρωσικό επεκτατισμό, αν και λίγο μετά την έναρξη του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, το Ηνωμένο Βασίλειο προσάρτησε επίσημα την Κύπρο. Μετά από μια σύντομη εξέγερση της Εθνικής Οργάνωσης Κυπρίων Αγωνιστών, μιας ελληνοκυπριακής ομάδας και στη συνέχεια διαπραγματεύσεις στο Λονδίνο και τη Ζυρίχη με τη συμμετοχή του Ηνωμένου Βασιλείου, της Τουρκίας, της Ελλάδας και Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων, το Λονδίνο χορήγησε στην Κύπρο ανεξαρτησία στις 16 Αυγούστου 1960, αλλά διατήρησε τον κυρίαρχο έλεγχο στο Ακρωτήρι και τη Δεκέλεια.
Πράγματι, το Άρθρο 1 της Συνθήκης μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου και της Κύπρου, που αναγνώριζε την Κυπριακή ανεξαρτησία, ορίζει ότι: «Το έδαφος της Κυπριακής Δημοκρατίας θα περιλαμβάνει το νησί της Κύπρου, μαζί με τα νησιά που βρίσκονται στα ανοικτά των ακτών της, με εξαίρεση τις δύο περιοχές... που αναφέρονται ως Περιοχή Κυρίαρχων Βάσεων Ακρωτηρίου και Περιοχή Κυρίαρχων Βάσεων Δεκέλειας». Ήταν μια προσβλητική διάταξη, αλλά οι Κύπριοι αποφάσισαν ότι με την ανεξαρτησία να διακυβεύεται, το τέλειο δεν μπορούσε να είναι εχθρός του καλού.
Εκείνη την εποχή, το Ηνωμένο Βασίλειο ήταν ακόμα παγκόσμια δύναμη, αν και σε σημαντική παρακμή. Τα περισσότερα από τα Αραβικά κράτη του Κόλπου ήταν ακόμα βρετανικά προτεκτοράτα, αν όχι αποικίες, όπως και η Νότια Υεμένη. Το Ακρωτήρι και η Δεκέλεια ήταν σημαντικοί κόμβοι υλικοτεχνικής υποστήριξης για τα βρετανικά συμφέροντα σε όλη τη Μέση Ανατολή.
Στις 16 Ιανουαρίου 1968, ο Σερ Χάρολντ Γουίλσον, πρωθυπουργός της Βρετανίας, ανακοίνωσε στο κοινοβούλιο: «Η ασφάλειά μας έγκειται ουσιαστικά στην Ευρώπη και πρέπει να βασίζεται στη Βορειοατλαντική Συμμαχία». Έτσι ξεκίνησε η αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από τις βάσεις «Ανατολικά του Σουέζ». Στη Μέση Ανατολή, αυτό οδήγησε στη μεταφορά των βρετανικών βάσεων στον Περσικό Κόλπο στις αμερικανικές δυνάμεις, καθώς και στην ανεξαρτησία των αραβικών κρατών του Κόλπου.
Ο Σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας Χένρι Κίσινγκερ, ήταν σύμφωνος με τη διατήρηση της βρετανικής παρουσίας στην Κύπρο. Ο Κίσινγκερ δεν ενδιαφερόταν ιδιαίτερα για την Κυπριακή κυριαρχία, όπως έδειξε αργότερα η υποστήριξή του προς την Τουρκία κατά την αρπαγή εδαφών το 1974. Η λογική του Κίσινγκερ, όπως πάντα, ήταν η «ρεάλ πολιτική». Η Σοβιετική Ένωση ήταν ο κύριος ανταγωνιστής της Αμερικής και οι Ηνωμένες Πολιτείες έπρεπε να επικεντρωθούν στην απειλή που αποτελούσε. Αν το Ηνωμένο Βασίλειο μπορούσε να βοηθήσει στην ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου από τις Κυρίαρχες Βάσεις του στην Κύπρο, εντάξει. Άλλωστε, το Σοβιετικό Ναυτικό λειτουργούσε την 5η Επιχειρησιακή Μοίρα με έδρα τη Σεβαστούπολη στην Ανατολική Μεσόγειο, αποτελώντας μια συνεχή πρόκληση, αν όχι απειλή, για τον Έκτο Αμερικανικό Στόλο.
Όσο η Βρετανία ήταν πρόθυμη να χρησιμοποιήσει τις Κυπριακές κτήσεις της για την ενίσχυση της Ευρωπαϊκής ασφάλειας, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής ήταν πρόθυμοι να θέσουν σε δεύτερη μοίρα το καθεστώς του Ακρωτηρίου και της Δεκέλειας. Αυτό άλλαξε με το Brexit, όταν το Ηνωμένο Βασίλειο αποχώρησε επίσημα από την Ευρωπαϊκή Ένωση, της οποίας μέρος είναι τόσο η Ελλάδα όσο και η Κύπρος.
Η απόφαση του πρωθυπουργού Κιρ Στάρμερ να παραιτηθεί από τις αξιώσεις του στα νησιά Τσάγκος, ανεξάρτητα από τα κίνητρά του, έθεσε ερωτήματα λόγω των παραλληλισμών μεταξύ του Βρετανικού Εδάφους του Ινδικού Ωκεανού και των Κυρίαρχων Βάσεων.
Με τον Στάρμερ να αρνείται στις Ηνωμένες Πολιτείες τη χρήση του Ακρωτηρίου και της Δεκέλειας, σε αντίθεση με τη Γαλλία, ακόμη και να στείλει αεροπλανοφόρο στην Ανατολική Μεσόγειο ή να αντιμετωπίσει την παράνομη ανάπτυξη F-16 της Τουρκίας στην κατεχόμενη βόρεια Κύπρο, το ερώτημα τώρα γίνεται εάν υπάρχει στρατηγικός σκοπός για το Ηνωμένο Βασίλειο να διατηρήσει την αποικιακή του παρουσία στην Κύπρο. Το γεγονός ότι ο Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν επισκέφθηκε την Κύπρο για να δείξει υποστήριξη, αλλά ο Στάρμερ δεν το έκανε, απλώς αποτελεί επιπλέον προσβολή στις ήδη τραυματισμένες σχέσεις.
Ο Στρατός των Ηνωμένων Πολιτειών διατηρεί θέρετρα σε όλο τον κόσμο για την ξεκούραση και χαλάρωση των στρατιωτικών. Σήμερα, ένας βρετανικός στρατός σε παρακμή αντιμετωπίζει το Ακρωτήρι και τη Δεκέλεια, ουσιαστικά, ως το δικό του ξενοδοχείο.
Αυτός δεν ήταν ποτέ ο σκοπός, ούτε πρέπει να το υποστηρίξει η Κύπρος. Εάν η Κυπριακή κυβέρνηση δεν μπορεί να το πει για διπλωματικούς λόγους, ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και ο Υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο θα πρέπει να το κάνουν απερίφραστα: Πάνω από 65 χρόνια μετά την ανεξαρτησία της Κύπρου, είναι καιρός οι βρετανικές δυνάμεις να φύγουν. Δεν είναι επιθυμητές. Δεν είναι απαραίτητες. Το Ακρωτήρι και η Δεκέλεια θα πρέπει να αποτελούν κυρίαρχο έδαφος μόνο της Κύπρου, όπως ακριβώς θα έπρεπε να κάνει κάθε κόκκος άμμου, από το Ακρωτήριο Αρναούτης μέχρι το Ριζοκάρπασο. Οι βάσεις δεν χρειάζεται να εξαφανιστούν. Οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να νοικιάσουν κατοικίες και να πληρώσουν ενοίκιο για πρόσβαση, όπως έχουν κάνει σε μέρη όπως η Ρότα στην Ισπανία ή ο κόλπος της Σούδας στην Ελλάδα.
Αλλά δεν θα πρέπει πλέον να υπάρχει καμία αμφιβολία: Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να ορίσουν το Ηνωμένο Βασίλειο ως κατοχική δύναμη στην Κύπρο παράλληλα με την Τουρκία.
● Η άποψη ότι οι Βρετανικές βάσεις στην Κύπρο δεν έχουν κανέναν λόγο ύπαρξης, έχει διατυπωθεί πολλές φορές σε άρθρα του CosmoStatus. Η είσοδος της Κύπρου στην ΕΕ εγγυάται την ισονομία όλων των ανθρώπων που κατέχουν διαβατήριο της Δημοκρατίας της Κύπρου. Αναφορικά με το μέλλον των στρατιωτικών βάσεων στο Ακρωτήρι, το ιδανικότερο θα ήταν να μετατραπούν σε βάσεις του ΝΑΤΟ με ταυτόχρονο ένταξη στο ΝΑΤΟ της Κυπριακής Δημοκρατίας. Αναφορικά με το μέλλον των Βρετανικών βάσεων στην Κύπρο, ερωτηθείς ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης είπε, με διπλωματικό τρόπο, ότι το ζήτημα θα τεθεί μετά το τέλος του πολέμου στο Ιράν.
Αναπαραγωγή του άρθρου μπορεί να γίνει μόνο με ευδιάκριτη αναφορά στην πηγή CosmoStatus και χρήση live link
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου